Home
Info
Geschiedenis...
Geografie...
Sociale Struktuur...
Heersende Klasse...
Toerisme...
Zaken Info...
Forum
Chat
Woordenlijst
Literatuur
Links
Lees Gastenboek
Teken Gastenboek

Help ons met een donatie bijdrage

Home >> Heersende Klasse >> De betekenis van Kawanua

De Betekenis van Kawanua

(Het verhaal van de Minahasa Stammen)

Door : Jessy Wenas / Vertaling: Roderick C. Wahr

Kaart van de Minahasa 1873
Kaart van de Minahasa 1873

In de Minahasa taal wordt met het woord Kawanua vaak aangeduid inwoner van het land, of wanua-wanua (mensen) die een eenheid zijn, of "Mina-Esa" (Minahasa Mensen). Het woord Kawanua is afgeleid van het woord Wanua, aangezien het woord Wanua in de Oud Maleise taal (Proto Melayu), verblijfsdomein betekent. Misschien omdat de ethnisch Maleisiers een paar duizend jaar geleden al over geheel Midden Azië verspreid waren tot aan de eilanden in de Pacific. Na een voldoende lange historische ontwikkeling te hebben meegemaakt ontwikkelde zich ook de betekenis van het woord Wanua. Eerder had het woord Wanua de betekenis van verblijfsplaats, toen ontwikkelde de betekenis zich tot dorp, negeri (land) zelfs natie. Terzelfdertijd had het woord Wanua in de Minahasa de betekenis van negeri of dorp.

Om deze redenen concluderen we dat de term Wanua - met de betekenis verblijfsplaats - reeds in gebruik was sinds de Minahasa mensen nog één stam waren in de bergen van Wulur-Mahatus, en toen werden gesplitst in drie aparte stammen:

  1. Makarua Siouw
  2. Makatelu Pitu
  3. Telu Pasiowan

Terwijl het Stammen systeem zich ontwikkelde tot een erfelijk overdraagbaar gouvernement, werd in de 17de eeuw een overeenkomst gesloten tussen de drie hierboven genoemde stammen. De overeenkomst werd gemaakt omdat de "Makatelu Pitu" stam zich door huwelijk samenvoegde met de "Makarua Siouw", zodat het Muntu-untu ras en de Mandey uit "Makatelu Pitu" tevoorschijn kwam als de sterkste Stam en heerste over alle Wanua - die op dat moment bestond uit de:

  1. Tountumaratas
  2. Tountewu
  3. Toumbuluk

Toen de Minahasa inwoners zich vermeerderden ontwikkelden de Tountumaratas zich en werden Tounkimbut en Toumpakewa. Om deze twee groepen één plaats van afkomst te bezorgen werd de term Pakasa’an gelanceerd die voortkwam uit het woord Esa. Pakasa’an betekent één, namelijk Toungkimbut in de bergen en Toumpakewa bij de zeekant. Toen verscheen de term Walak opnieuw. Verdere ontwikkelingen waren de verandering van de walak-walak tua (oude stammen) namen in het Tountemboan domein naar walak Kawangkoan Tombasian, Rumo’ong en Sonder.

Daarna splitsten zich de Tountewo mensen zich in twee groepen, namelijk:

  1. Tounsea en
  2. Toundano.

Volgens Drs. Corneles Manoppo, splitsten de Toundano mensen zich weer in tweëen, namelijk:

  1. Mensen die vlak bij het Meer van Tondano verbleven en
  2. De "Toundanau" mensen die verbleven in het Ratahan en Tombatu domein.

De mensen rond het Meer van Tondano vormden drie walak (stammen), namelijk:

  1. Tondano Touliang,
  2. Tondano Toulimambot en
  3. Kakas-Remboken
Watu Pinawetengan 1890
Watu Pinawetengan 1890

Met het verdwijnen van de term Pakasa’an Tountewo, werden de termen Pakasa’an Tonsea en Pakasa’an Tondano geboren.

Pakasa’an Tonsea bestaat uit Maumbi, Kema en Likupang. In de 18de eeuw kent alleen Tousea een Hukum Besar - Grootrechter - (Majoor) of "Hukum Majoor"; het Maumbi domein, Likupang en Kema werden geregeerd door de Hukum kedua (tweede), terwijl Tondano vele majoors had.

De mensen uit Tombuluk hadden altijd één Pakasa’an, sedert de tijd van Watu Pinawetengan in de 7de eeuw, die bestond uit drie walak, namelijk:


  1. Tombariri,
  2. Tomohon en
  3. Sarongsong

Op deze manier ontwikkelde de term Wanua zich tot twee betekenissen:

  1. Ro’ong of negeri (land),
  2. Nauwe betekenis, Natie hetzelfde als Ro’ong (dorp of verblijfsplaats)

Dus het woord Wanua, kent twee smaken, namelijk:

  1. Ro’ong of negeri (country)
  2. Stam of bewoner

Ro’ong zelf kent twee smaken:

  1. Wale, betekent huis en
  2. Tana. Het woord Tana heeft in de Minahasa taal een wijd begrip, het omvat namelijk Talun (woud), en Uma (kobong of plantage)

Kobong is onderverdeeld in tweëen, namelijk: "kobong kering" (droge plantage) en "kobong pece" (rijstveld). Laten we eens kijken naar het gebruik van het woord Wanua in ee Minahasa taal, er zijn bijvoorbeeld twee personen die beide in hetzelfde dorp wonen, en die elkaar in het woud ontmoeten.
A vraagt aan B:"Mange wisa" (waar ga je heen?)
Dan atwordt B: "Mange witi uma" (naar de kobong),
B vraagt aan A:"Niko mange wisa" (waar ga jij heen?)
A antwoordt: "Mange witi Wanua" (ik ga naar de negeri (land), bedoelend naar het dorp war huizen staan met mensen erin).
Nog een voorbeeld is het woord "Mina - Wanua". Het woord " Mina" betekent, heeft eens bestaan maar bestaat nu niet meer. Het betekent, vroeger was op die plaats een negeri (land) en nu bestaat het niet meer (dat oude land) omdat dat land is verhuisd naar een ander plaats. Het woord "Mina Amak " (Amak = Vader) is een gezegde voor een volwassen man die ooit bestond maar nu niet meer bestaat want hij is overleden.

Het woord Wanua heeft een wijde betekenis dat kan worden aangetoond in de zin "Rondoren um Wanua...". Het woord Wanua in deze zin betekent; negeri-negeri (landen) in de Minahasa en betekent niet slechts één negeri (land). De betekenis... bouw door de gehele Minahasa. Dus inclusief de negeri-negeri (landen) van de stammen en pakasa’an die wonen door de gehele ethnische en sub-ethnische Minahasa.

We zien dus dat de ultieme betekenis van het woord Wanua meer in de richting is van haar betekenis als een adat (gebruik) domein van de Pakasa’an (sub-ethnische eenheid) bestaande uit de groep mensen die erkennen afstammelingen te zijn van Toar & Lumimu’ut. Afstammeling heeft een wijde beteknis, inclusief verbondenheid door huwelijk met buitenlanders, Spanjaarden, Nederlanders, Ambon, Gorontalo, Java, Sumatra en andere.
Minahasa mensen hebben toestemming om Wanua te bouwen buiten de Minahasa, maar Tombulu mensen mogen geen negeri Tombulu bouwen in het Totemboan domein of vice-versa, dat is de betekenis van adat recht (adat kebiasaan). Een speciale Tona’as die een "Watu I Pe-ro’ong", of stenen huis opricht om een nieuwe negeri te vormen, bijvoorbeeld, handelt als Mamanua (Ma’Wanua = Oprichter van Negeri) die de grenzen van domeinen kent tussen de stammen, hij waakt ervoor opdat een verkeerde plaats geen oorlog tussen stammen veroorzaakt.

Na de betekenis van het woord Wanua vanuit diverse ooghoeken te hebben bestudeerd, bestuderen we nu het voorvoeg woord Ka van het woord Kawanua. Een voorvoegsel van het woord Ka-rete (rete=dichtbij), dichtbij het huis, betekent buurman vriend. Ka-Le’os (Le’os=goed), zeer goede vriend (geliefde). En het woord Ka-Leong (leong=spelen) speelvriend.

Uit de drie bovengenoemde voorbeelden kunnen we concluderen dat voorvoeg woord Ka de betekenis heeft van friend, dus, Ka-wanua kan worden omschreven als Vriend van ons land, Één Ro’ong, één dorp. Om nog duidelijker te zijn nemen we een voorbeeld uit het couplet van het lied "Marambak" (naik rumah baru - een nieuw huis oprichten)... "Watu tinuliran umbale Mal’lesok ungkoro’ ne Kawanua..." betekent steen van de plaats richtte de hoek op van een nieuw huis, symboliserend het vermijden van kwade bedoelingen en kwade opzet tegenover een vriend van één land. Bijvoorbeeld, de stenen van dat nieuwe huis in Tombulu symboliseren het vermijden van kwade opzet tenopzichte van de Tombulu mensen uit één dorp, en zijn niet bedoeld voor andere dorpen of stammen, bijvoorbeeld Tondano en Tonsea

Aldus is ook het oude verhaal van de Minahasa "sisi’sile ne tou Mahasa" (boek door A.L Waworuntu) en "A’asaren Ne Tou Manhesa" betekenend verhalen van de Minahasa mensen. Niet geschreven "A’asaren ne Kawanua" of verhalen van de Kawanua mensen. Hier kunnen we zien dat de Minahasa mensen in de Minahasa zichzelf niet Kawanua noemen. De Minahasas in de Minahasa noemen zichzelf "Orang Minahasa" (Minahasa Mensen) en niet "Orang Kawanua", daarna pas geven ze hun sub-ethnische groep aan, zoals, Tondano, Tontemboan, Tombatu enzovoort.
Om die reden kunnen we opsommen dat de term Kawanua werd gecreëerd door mensen uit de Minahasa die zich buiten de Minahasa bevinden om in hun cirkel van vrienden tussen mensen die geen Minahasas zijn - bijvoorbeeld van Makasar, Balikpapan, Surabaya, Jakarta, Padang, Aceh -, aan te geven dat zijzelf afkomstig zijn uit de Minahasa.

De Minahasa mensen die zich al enkele generaties buiten de Minahasa bevinden gebruiken de term Kawanua om zich te identificeren met de oorspronkelijke regio waarvan zij afstammen, en hoewel zij zelfs al getrouwd zijn binnen andere stammen voelen ze zich nog steeds dicht bij hun Wanua en creëerden zo Jawanua (Java-Minahasa menging), Bataknua (Batak-Minahasa menging), Sundanua, en andere.

Bron: www.kawanuausa.org

(hier getoond omdat origineel niet lang getoond is)

Lees ook: De Oude Minahasa Gemeenschap

 


© 2004 by Roderick. All rights reserved.write comments to: