Home
Info
Geschiedenis...
Geografie...
Sociale Struktuur...
Heersende Klasse...
Toerisme...
Zaken Info...
Forum
Chat
Woordenlijst
Literatuur
Links
Lees Gastenboek
Teken Gastenboek

Help ons met een donatie bijdrage

Home >>Geografie >>Hoe Quimas veranderde in Kema

Hoe Quimas veranderde in Kema

Door: Harry Kawilarang / Vertaling: Roderick C. Wahr


Kema in de Minahasa

Voorwoord
Dit artikel werd bewerkt door Meity Rampen-Pongoh, wij onderzochten de reeks historische gebeurtenissen in de middeleeuwen en de positie van de Minahasa in de wereld. Het is duidelijk dat die Portugese en Spaanse schepen die elkaar in de Sulawesi Zee ontmoetten, hebben bewezen dat de aarde niet de vorm heeft van een bakpan, maar dat het rond was, iets dat tevoren steeds werd ontkend door de Kerk. In dit artikel proberen wij de vervlochten bloem van de geschiedenis van de stad Kema, die Spaanse "enclave" in het midden van de 16de eeuw, te ontwarren. In de toekomst hoeven netters hopenlijk niet meer over de hele wereld te zoeken naar referentie materiaal om de Minahasa geschiedenis vanuit verscheidene perspectieven te verrijken.
Dit is belangrijk opdat aanwijzingen van onze geschiedenis niet afhankelijk zijn van zogenoemde nationale (Indonesische) geschiedsschrijvers die maar al te vaak onze geschiedenis discrimineren. Zoals dat artikel van de hand van de journalist van het dagblad Kompas, Agus Soesanto, in Mei 2004, die schreef dat volgens hem de Javaanse afstammelingen van Diponegoro de Minahasa bewoners de padi rijstvelden cultuur bijbracht, echter zonder de kracht van enig referentie materiaal. Dat kun je niet zomaar, een artikel plaatsen in een groot landelijke krant en je aan interpretaties met daaraan verbonden conclusies schuldig maken. Terwijl mensen uit het Westen al wisten dat de Minahasa de graanschuur was van de 16de eeuw. Waar de afstammelingen van Diponegoro en Kyayi Madja pas in 1830 naar de Minahasa kwamen. Wij hopen dat het vertroebelen van onze Minahasa geschiedenis onze obsessie wordt. Laten we onze geschiedenis zekf uitdiepen opdat anderen ons en onze kinderen niet meer in de maling kunnen nemen.
Plezierig lezen.***

De positie van de Minahasa in de middeleeuwen in het Internationale Arena

De Spaanse aanwezigheid kan in de Minahasa geschiedenispaginas niet worden genegeerd, naast natuurlijk die van de Portugezen en de Nederlanders. In de middeleeuwen waren de twee Hispanische landen betrokken bij het met elkaar wedijveren om een zeemacht te ontwikkelen. De concurrentie begon aan de kusten van West Afrika en breidde zich uit naar Noord Molukken en de wateren van de Sulawesi Zee.

De Minahasa had de rol van rijstschuur voor Spanje, terwijl zij bezig waren om de totale macht te verwerven over de Filippijnen.


Weg van Kema naar Tondano 1843-1845
© Geheugen van Nederland

De naam Kema was gekoppeld aan de Saanse ontwikkeling van een militaire basis toen Bartholomeo de Soisa landde en de haven vestigde in 1651 in het gebied dat "La Quimas" werd genoemd. De lokale inwoners kenden dit gebied bij de naam van "Maadon" of ook "Kawuudan". Het Spaanse fort was gelegen in het estuarium van de rivier Kema, die de Nederlanders "Spanjaards-gat" noemden.

Dr. J. G. F. Riedel meldde dat de Spaanse vloot reeds precies 100 jaar tevoren landde in Kema. Kema ontwikkelde zich als de hoofdstad van Pakasaan Tonsea vanaf de tijd van het regeringstermijn van Xaverius Dotulong, nadat de Tonsea taranaks (eenheid van families) het oude land begonnen te verlaten, namelijk Tonsea Ure, en nieuwe nederzettingen vestigden. De brief van Xaverius Dotulong van 3 Februari 1770 aan de VOC Gouverneur in Ternate onthult dat zijn vader, I. Runtukahu Lumanauw woonde in Kema en de ontwikkeling van deze stad had bewerkstelligd. Dit werd bevestigd door de Ukung (stamhoofd) in Manado die zich erop beriep de afstammeling te zijn van dotu Bogi, de zoon van het oudste kind van verschillende gerelateerde dotu zoals ook naar voren gebracht door de Gouverneur van Ternate in zijn antwoord aan Xaverius Dotulong op 1 November 1772.


Netjes geklede Christenen ca. 1910
© Geheugen van Nederland

De Nederlandse missionaris, Dominee Jacobus Montanus meldde in zijn reisverslag op 17 November 1675, dat de naam Kema, waarnaar wordt verwezen in de Spaanse terminologie, de naam was van de bergen die zich strekten van het noorden tot het zuiden. Hij schreef dat het woord "Kima" afkomstig was uit de Minahasa taal, hetgeen Keong (slakkenhuis) betekent. Terwijl de betekenis van "Kema", afgeleid van het Spaanse woord "Quema", de betekenis heeft van vlam, of ook aansteken. Dat begrip was gekoppeld aan de vaak uitgevoerde aktie van Spaanse zeelieden van het afbranden van een gebied. Gouvereur Robertus Padtbrugge noemde deze plaats in zijn overdrachtsnotities van 31 Augustus 1682 "Kemas of grote Oesterbergen". Terwijl het in de Tonsea bewoording "Tonseka" werd genoemd, omdat het zich in het Pakasaan Tonsea gebied bevond.

Hendrik Berton beschreef Kema, in zijn aantekeningen van 3 August 1767, behalve als haven gedurende het Westenwind seizoen, ook als hoofdstad van Tonsea. Dit gebeurde als gevolg van het conflict tussen Manado en Kema in het vogelnesten dispuut op Lembeh eiland. De ukung partij in Manado eiste dezelfde rechten op bij de winstdeling als de partij van Kema. In die tijd was de Ukung Tua (Stamhoofd Oudste) van Kema Xaverius Dotulong.

De ontmoeting in de Sulawesi Zee en Kerk Reformatie


Waruga, Alifoeren begraafplaats
in Kema ca. 1880
© Geheugen van Nederland

Portugal en Spanje breidden, op basis van de kracht van de Rooms Katholieke kerk, het gebied van het Ottomaanse sultanaat in de Middellandse Zee uit in de 15de eeuw. Verder waren Portugal en Spanje ook de plaatsen waar vluchteling zakenlieden en bekwame vaklieden uit Constantinopel waren gevestigd, die werden beheerst door het Ottomaanse sultanaat uit Turkije in 1453. Deze nederzettingen vormden de poel van kennis voor economie en zeevaart aangelegenheden in Zuid Europa. Vanaf die tijd werden Portugal en Spanje ook de grootmachten in Europa. Beroepskennis werd verkregen van de immigranten uit Konstantinopel die het de twee Hispanische landen mogelijk maakten om naar nieuwe gebieden uit te breiden buiten het vasteland van Europa en de Middellandse Zee. Het hoofddoel was Oost Azië en Zuid-Oost Azieë. In het begin werd de expansie van de gebieden tussen de twee landen verdeeld volgens het verdrag van Tordisalles, in 1492. Portugal naar het Oosten, en Spanje naar het Westen. In die tijd had men geen idee dat de aarde rond was. Zij realiseerden zich dat pas toen de zeilschepen van beide partijen elkaar ontmoetten in de wateren van de Sulawesi Zee. Deze bewustwording was tevens de oorzaak van de kerkhervorming, aangezien niet alle kerk dogmatiek was geregeld, daarom stortte het aanzien in van de authoriteit van de Paus als heerser en vertegenwoordiger van God op aarde, alsmede het absolute theocratisch systeem van de overheid. Deze ineenstorting gebeurde in Europa bij het opkomen van de Protestantse kerk, het pionierswerk van Martin Luther en Calvijn, dat nadien zich ook spreidde naar verscheidene Europese koloniëen in Azië, Afrika en Amerika.


Bevoorradingsplaats drinkwater schepen
in Kema 1845
© Geheugen van Nederland

Vanwege het Tordisalles verdrag ondernam Portugal onderzoeken vanuit de Afrikaanse kust en de Indische Oceaan. Terwijl Spanje de Atlantische Oceaan onderzocht, het Zuid Amerikaanse cntinent en de Stille Ociean bevoer. Ze ontmoetten elkar toen Spaanse schepen onder het bewind van Ferdinand Maggelan de Stille Oceaan onderzocht en aankwam op het eiland Kawio, van de groep eilanden van Sangir en Talaud in de Sulawesi Zee in 1521. Om concurrentie te verhinderen in de wateren van de Sulawesi Zee en Noord Molukken, hernieuwden de twee partijen de doorvoer route met het verdrag van Saragosa in het jaar 1529. Dit verdrag verdeelde het gebied door een grenslijn te creeeren op de zeventiende graad oosterlengte in de wateren van Noord Molukken. Echter Spanje vond zich in dit verdrag benadeeld omdat het geen handelspassage kreeg met de groep spijseilanden. Om die reden zond Spanje een expeditie naar het Westen van de Stille Oceaan in het jaar 1542. In Februari van dat jaar togen vijf Spaanse schepen met een bemanning van 370 onder het bewind van Ruy Lopez de Villalobos naar de westelijke Stille Oceaan vanuit Mexico. Zijn doel was om het gebied uit te breiden en terzelfdertijd de handelsconcessie te verkrijgen voor specerijen in Noord Molukken. Op deze reis landde Villalobos in de groep van noordelijke eilanden genaamd de Filippijnen, afkomstig van de naam van de zoon van Koning Carlos V, namelijk Prins Philip, de koninklijke Spaanse troonopvolger. De Filippijnen produceerden in het geheel geen specerijen, maar de Spaanse komst op deze eilandengroep veroorzaakte een zwaar protest van de Portugezen. De reden was dat deze groep eilanden gelegen was in het westelijk deel, in haar eigen territoriaal gebied. Hoewel zij haar aandacht vestigde op Midden Amerika, wilde Spanje nog steeds de consessies voor handel in specerijen met Noord Molukken die de Portugezen eveneens wilden beheren. Spanje werd echter door Portugal gedwongen zich terug te trekken uit de Filippijnen. Het resultaat was dat Spanje haar invloed in Noord Sulawesi verloor, dat eens haar economische enclave was waar het relaties had gevestigd met de Minahasa gemeenschap.

De oorlog in Zuid Filippijnen beinvloedde deels de Spaanse economie. Het Spaanse verlies werd ook grotendeels veroorzaakt door de revolutie van roeiers die op de Spaanse schepen dienden. Het systeem van de Spaanse schepen spitste zich toe op roeiers die over het algemeen bestonden uit slaven van de Spanjaarden. Gewoonlijk werd een Spaans schip bediend door ongeveer 500 - 600 roeiers die gewoonlijk werden weggehaald bij de inwoners van de gebieden die door Spanje werden beheerd. Gewoonlijk werd een opstand ontketend als voedselrantsoenen minder werden en er te veel beperkingen waren gedurende een lange tocht. Om dit te overkomen distribueerde Spanje tweede oogst planten inclusief verschillende soorten hete pepers (rica), gember (goraka), kurkuma (kunyit), enz. Alles werd geplant in elk beheerd gebied voor de logistieke voedselbereiding voor de zeelieden en de honderden roeiers. Vanaf die tijd verspreidde de kultuur, van het eten van "heet" voedsel gemengd met verschillende gekookte specerijen die door Spaanse zeelieden werden geintroduceerd, zich snel en werd de hobby van de Minahasa gemeenschap.


Hotel in Kema voor 1880
© Geheugen van Nederland

De stad Kema was een nederzetting van Spanjaarden, te beginnen met de cirkel van roeiers die permanent aanbleven en niet wilden terugkeren naar het land van hun voorouders. Zij trouwden met lokale vrouwen en woonden er generaties lang. Daarna raakte Kema ook bekend bij Duitse reizigers, de Nederlanders en Engelsen. Zij associeerden en assimileerden zich toen met de lokale inwoners totdat Kema was gevormd door deze pluralistische gemeenschap en nu de Minahasa verijkt met een samengestelde cultuur dat in harmonie met elkaar leeft. Daarom voelt de Minahasa gemeenschap zich niet ongemakkelijk en socialiseert zich gemakkelijk met de mensen uit het Westen die zij ontmoeten.***


Bibliografie:

  • Aerensbergen, S J A J van -Uit en over de Minahasa Tijd. De Katholieke Kerk en Hare Missie in Minahasa (1925)
  • Mangundap, M A, Pastor Agus cs: 125 Tahun Gereja Keuskupan Manado (1993)
  • Molsbergen, Godee, Dr E.C.: Geschiedenis van Minahasa tot 1829 (Den Haag 1928)
  • Muskens, Dr MPM : -Sejarah Gereja Katolik Indonesia I: Misi di Sulawesi-Utara
  • Padtbrugge, Robertus: -Het Journaal van Padtbrugge's reis naar Noord Celebes 16 Augustus-23 December 1677 (bijd.1867)
  • Kol, Hubert van -Uit Onze Kolonien, Een Schakelstuk (1903)
  • Wawuruntu, A L -De Oude Geschiedenis der Minahasa (1891)
  • Yranzo OFM, Pater Juan: -Verslag over den voortgang de Missie in Manado 1635-1645 (Manila, 4 Augustus 1645)

 

Photos: Het Geheugen van Nederland

 


2004 by Roderick. All rights reserved. write comments to: